myimansolution — Islam · Iman · Ihsan
Utama › Haji › Perjalanan Haji
Perjalanan Haji
BIMBINGAN HAJI

Perjalanan Haji

Ikuti perjalanan Haji Tamattu‘ secara visual daripada sebelum kemuncak Haji melalui Miqat, Arafah, Muzdalifah, Mina dan kembali ke Makkah.

Dikemas kini: 4 September 2026 Format: Pembelajaran kendiri visual Rujukan utama: Tabung Haji

Ikuti perjalanan langkah demi langkah

Semua lokasi utama dipaparkan serentak. Buka satu lokasi untuk melihat amalan dan perinciannya. Tutup semula untuk kembali melihat keseluruhan perjalanan.

Tekan untuk buka · Tekan semula untuk tutup
01 Sebelum Kemuncak Haji Perjalanan awal Haji Tamattu‘
Jemaah menyempurnakan Umrah dan beribadah di Makkah sebelum kemuncak Haji
Haji Tamattu‘
Umrah dahulu

Jemaah menyempurnakan Umrah dan kemudian beribadah secara bebas sementara menanti hari kemuncak Haji.

Umrah selesai → Tempoh menunggu → 8 Zulhijjah
1
Berniat Ihram Umrah di Miqat

Sebelum tiba di Makkah, jemaah Haji Tamattu‘ berniat Ihram Umrah di Miqat.

↓
2
Menyempurnakan Amalan Umrah

Di Makkah, jemaah menyempurnakan Tawaf, Saie dan Bergunting/Bercukur.

↓
3
Beribadah di Makkah

Selepas Umrah, jemaah memperbanyakkan ibadah sementara menunggu tibanya hari Haji.

↓
4
Tibanya Hari Haji

Apabila tiba 8 Zulhijjah, jemaah bersedia memulakan Haji.

Apabila tiba 8 Zulhijjah, perjalanan kemuncak Haji bermula.
8 Zulhijjah

KEMUNCAK HAJI BERMULA

Jemaah kini memasuki perjalanan utama Haji melalui lima lokasi.

Miqat → Arafah → Muzdalifah → Mina → Makkah
02 Miqat Penginapan jemaah di Makkah · 8 Zulhijjah
Jemaah bersedia memulakan Haji di penginapan Makkah
Permulaan Haji
Berniat Haji
Sunat sebelum niat → Berniat Ihram Haji → Bermula 13 larangan Ihram → Sunat selepas berniat

Apa amalan di sini?

Sunat
Amalan Sunat Sebelum Niat Ihram
Sunat Sebelum Niat Ihram +

Persiapkan diri sebelum melafazkan niat Ihram Haji. Amalan ini dilakukan terlebih dahulu supaya urutannya jelas dan tidak bercampur dengan larangan selepas niat.

Sebelum berniat Ihram

  1. Memotong kuku.
  2. Merapikan janggut, misai dan rambut.
  3. Membuang bulu ketiak, bulu ari-ari dan bulu lain yang sewajarnya.
  4. Memakai wangian pada badan.
  5. Mandi Sunat Ihram.
  6. Berwuduk.
  7. Menunaikan Solat Sunat Ihram.
Wangian digunakan sebelum berniat. Selepas berniat, larangan memakai wangian telah bermula.
Rukun
Niat Ihram Haji
Niat Ihram Haji +

Berniat untuk mengerjakan Haji dan berihram dengannya kerana Allah.

“Sahaja aku mengerjakan Haji dan aku berihram dengannya kerana Allah Taala.”
Wajib
Berniat di Miqat
Miqat Jemaah Haji Malaysia +

Haji Tamattu‘

Bagi jemaah Haji Tamattu‘ yang telah berada di Makkah, Miqat untuk berniat Ihram Haji ialah tempat penginapan masing-masing di Makkah.

Wajib
Menjaga Larangan Ihram
13 Larangan Ihram +

Selepas berniat Haji, jemaah berada dalam keadaan Ihram. Bermula dari saat ini, 13 larangan Ihram perlu dijaga sehingga keluar daripada Ihram.

Dilarang menutup kepala (L) dan muka (P) 2
  1. Dilarang menutup kepala bagi lelaki.
  2. Dilarang menutup muka bagi perempuan.
Dilarang memakai pakaian tertentu 2
  1. Dilarang memakai pakaian bersarung atau bercantum mengikut bentuk anggota badan bagi lelaki.
  2. Dilarang memakai sarung tangan.
Dilarang menggunakan minyak dan wangian 2
  1. Dilarang memakai minyak pada kepala atau janggut.
  2. Dilarang memakai bau-bauan.
Dilarang melakukan perkara berkaitan jantina 3
  1. Dilarang melakukan pendahuluan persetubuhan.
  2. Dilarang bersetubuh.
  3. Dilarang melakukan akad nikah.
Dilarang merosakkan atau memusnahkan 4
  1. Dilarang menanggalkan rambut atau bulu daripada badan.
  2. Dilarang memotong kuku.
  3. Dilarang memburu atau membunuh binatang buruan darat.
  4. Dilarang menebang atau mencabut tumbuh-tumbuhan yang dilindungi di Tanah Haram.
Jika berlaku pelanggaran Jangan tentukan dam sendiri. Catat perkara yang berlaku dan segera rujuk pembimbing bertauliah.
Sunat
Amalan Sunat Selepas Berniat Ihram
Sunat Selepas Berniat Ihram +

Selepas berniat Ihram Haji, mulakan Talbiyah dan teruskan amalan sunat yang sesuai sepanjang berada dalam keadaan Ihram.

Selepas berniat Ihram

  1. Bertalbiyah.
  2. Membaca al-Quran.
  3. Memperbanyak doa kepada Allah.
  4. Berzikir kepada Allah.
  5. Mengelakkan perbualan kosong.
Talbiyah +

لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكُ، لَا شَرِيكَ لَكَ

Maksudnya: “Aku menyahut panggilan-Mu, ya Allah, aku menyahut panggilan-Mu. Aku menyahut panggilan-Mu; tiada sekutu bagi-Mu; aku menyahut panggilan-Mu. Sesungguhnya segala pujian, nikmat dan kerajaan adalah milik-Mu. Tiada sekutu bagi-Mu.”
Bagaimana dilakukan? +
Merapikan diri, mandi dan memakai wangian pada badan → Berwuduk, memakai pakaian Ihram dan Solat Sunat Ihram → Berniat Ihram Haji di Miqat → Bermula 13 larangan Ihram → Amalan sunat selepas berniat, dimulakan dengan Talbiyah → Bergerak ke Arafah
Setelah berniat Ihram Haji dan bersedia menjaga larangan Ihram, jemaah meneruskan perjalanan dengan bertalbiah dan bergerak menuju Arafah.
03 Arafah 9 Zulhijjah · Hari Arafah
Suasana Wukuf di Arafah
Kemuncak Haji
Berwukuf

Wukuf di Arafah ialah Rukun Haji.

Masuk Arafah → Wukuf → Doa & Zikir
Rukun
Wukuf
Berada di Arafah dalam waktu Wukuf.
Syarat Sah Wukuf +
  • Sudah berniat Haji
  • Dalam keadaan sedar dan layak beribadah
  • Berada di Arafah dalam waktu Wukuf walaupun seketika
Zikir Utama di Arafah +

لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Maksudnya: “Tiada Tuhan yang berhak disembah melainkan Allah Yang Maha Esa, tiada sekutu bagi-Nya. Milik-Nya segala kerajaan dan bagi-Nya segala pujian. Dia Maha Berkuasa atas setiap sesuatu.”

Riwayat al-Tirmidhī, no. 3585.

Bagaimana dilakukan? +
Masuk Arafah → Wukuf → Berdoa & berzikir
Setelah melaksanakan Wukuf, jemaah bergerak menuju Muzdalifah.
04 Muzdalifah Malam 10 Zulhijjah · selepas tengah malam
Suasana Mabit di Muzdalifah
Malam selepas Arafah
Mabit
(bermalam)
Dari Arafah → Mabit → Menuju Mina
Wajib Mabit (bermalam) di Muzdalifah
Sunat Mengutip anak batu
Syarat Sah Mabit di Muzdalifah +
  • Berada dalam kawasan Muzdalifah walaupun seketika.
  • Berada dalam waktunya, iaitu selepas pertengahan malam 10 Zulhijjah hingga sebelum terbit fajar.
Bagaimana dilakukan? +
Arafah → Mabit (bermalam) → Berdoa & berzikir → Mina
Selepas Mabit di Muzdalifah, jemaah meneruskan perjalanan ke Mina.
05 Mina 10–13 Zulhijjah
Amalan Haji di Mina
Hari-hari Mina
10–13
Zulhijjah
Melontar Jamrah Kubra → Bergunting/Bercukur → Mabit → Melontar 3 Jamrah

Apa amalan di sini?

Wajib
Melontar Jamrah Kubra
Waktu & 8 Syarat Sah Melontar +
Waktu: selepas pertengahan malam, malam 10 Zulhijjah.
  1. Melontar dalam waktunya.
  2. Melontar dengan batu.
  3. Melontar dengan tangan.
  4. Melontar dengan gaya melontar.
  5. Melontar dengan 7 biji batu bagi setiap Jamrah.
  6. Melontar satu persatu, bukan sekaligus.
  7. Melontar dengan tujuan semata-mata untuk melontar.
  8. Melontar sehingga batu masuk ke dalam takungan Jamrah.
Rukun
Bergunting / Bercukur
3 Syarat Sah Bergunting / Bercukur +
  1. Dilakukan pada waktunya, iaitu selepas pertengahan malam, malam 10 Zulhijjah.
  2. Rambut yang dipotong ialah rambut di kepala.
  3. Menanggalkan sekurang-kurangnya 3 helai rambut.
Wajib
Mabit (bermalam) di Mina pada malam 11 dan 12 Zulhijjah; malam 13 bagi Nafar Thani
Syarat Sah Mabit di Mina +
  • Berada dalam kawasan Mina melebihi separuh malam pada malam berkenaan.
  • Mabit pada malam 11 dan 12 Zulhijjah; malam 13 Zulhijjah bagi jemaah yang memilih Nafar Thani.
Wajib
Melontar 3 Jamrah pada 11, 12 dan 13 Zulhijjah
Waktu & 8 Syarat Sah Melontar +
11 Zulhijjah: bermula selepas fajar 11 Zulhijjah.
12 Zulhijjah: bermula selepas fajar 12 Zulhijjah.
13 Zulhijjah: bermula selepas fajar 13 Zulhijjah.
  1. Melontar dalam waktunya.
  2. Melontar dengan batu.
  3. Melontar dengan tangan.
  4. Melontar dengan gaya melontar.
  5. Melontar dengan 7 biji batu bagi setiap Jamrah.
  6. Melontar satu persatu, bukan sekaligus.
  7. Melontar dengan tujuan semata-mata untuk melontar.
  8. Melontar sehingga batu masuk ke dalam takungan Jamrah.

Melontar tiga Jamrah hendaklah mengikut tertib: Ula → Wusta → Kubra.

Selepas melontar Jamrah Kubra dan bergunting atau bercukur, jemaah mencapai Tahallul Awal. Jemaah boleh menukar pakaian Ihram kepada pakaian biasa serta boleh melakukan perkara yang sebelumnya dilarang seperti memakai wangian dan memotong kuku atau rambut. Namun, larangan berkaitan jantina masih kekal sehingga Tahallul Thani.
Bagaimana dilakukan? · Timeline Mina +
10Zulhijjah
Wajib Melontar Jamrah Kubra bermula selepas pertengahan malam.
Rukun Bergunting atau bercukur.
Hasil: Tahallul Awal.
11Zulhijjah
Wajib Mabit di Mina pada malam 11 Zulhijjah.
Wajib Selepas fajar: Melontar Jamrah Ula → Wusta → Kubra.
12Zulhijjah
Wajib Mabit di Mina pada malam 12 Zulhijjah.
Wajib Selepas fajar: Melontar Jamrah Ula → Wusta → Kubra.
Nafar Awal: keluar dari Mina sebelum matahari terbenam setelah syaratnya dipenuhi.
13Zulhijjah
Bagi jemaah yang memilih Nafar Thani:
Wajib Mabit di Mina pada malam 13 Zulhijjah.
Wajib Selepas fajar: Melontar Jamrah Ula → Wusta → Kubra.
Setelah selesai amalan yang berkaitan di Mina, jemaah kembali ke Makkah.
06 Makkah Selepas selesai amalan di Mina
Tawaf Ifadah dan Saie Haji di Makkah
Penyempurnaan Haji
Tawaf Ifadah
& Saie Haji
Tawaf Ifadah → Saie Haji → Tahallul Thani
Rukun Tawaf Ifadah
Rukun Saie Haji
Bagaimana dilakukan? +
Tawaf Ifadah 7 pusingan → Saie Haji 7 pusingan → Tahallul Thani

Tawaf Ifadah

7 pusingan mengelilingi Kaabah.

LIHAT Panduan Tawaf
Rajah 7 pusingan Tawaf Ifadah
8 Syarat Sah Tawaf +
  1. Menutup aurat
  2. Suci daripada hadas besar dan kecil
  3. Badan, pakaian dan tempat Tawaf bersih daripada najis
  4. Bermula dan berakhir di sudut Hajar al-Aswad
  5. Kaabah berada di sebelah kiri dan bergerak ke hadapan
  6. Tawaf dilakukan dalam Masjid al-Haram dan di luar Kaabah, Hijr Ismail serta Syazarwan
  7. Mengekalkan niat Tawaf
  8. Cukup 7 pusingan dengan yakin

Saie Haji

7 pusingan antara Safa dan Marwah.

LIHAT Panduan Saie
Rajah 7 pusingan Saie antara Safa dan Marwah
6 Syarat Sah Saie +
  • Dilakukan selepas Tawaf yang sah
  • Bermula di Safa
  • Melalui laluan Saie yang ditetapkan
  • Mengekalkan niat Saie
  • Tamat di Marwah
  • Cukup 7 pusingan dengan yakin
Dalam aliran ini, jemaah telah melontar Jamrah Kubra dan bergunting atau bercukur. Selepas Tawaf Ifadah dan Saie Haji disempurnakan, jemaah mencapai Tahallul Thani dan terlepas daripada kesemua larangan Ihram.
Selepas menyempurnakan Tawaf Ifadah dan Saie Haji, jemaah mencapai Tahallul Thani dan melengkapkan amalan utama Haji dalam aliran ini.

Nota Ringkasan Perjalanan Haji

Semak bila, amalan utama, penentuan sah dan cara ringkas bagi setiap lokasi.

Lokasi Bila When Amalan What Penentuan sah Validation Cara ringkas How
Miqat Permulaan Haji 8 Zulhijjah, sebelum bergerak menuju Arafah.
  • Niat Ihram Haji — Rukun
  • Berniat di Miqat — Wajib
  • 13 larangan Ihram — Wajib
  • Talbiyah — Sunat
  • Ihram Haji menjadi sah dengan niat. Berniat di Miqat ialah wajib, bukan syarat sah Ihram.
  • Haji Tamattu‘: Miqat Haji di tempat penginapan jemaah di Makkah.
  • Selepas berniat, jemaah wajib menjaga 13 larangan Ihram.
  1. Merapikan diri, mandi dan memakai wangian pada badan
  2. Berwuduk, memakai pakaian Ihram dan Solat Sunat Ihram
  3. Berniat Ihram Haji di Miqat
  4. Bermula 13 larangan Ihram
  5. Bertalbiyah
  6. Bergerak ke Arafah
Arafah Kemuncak Haji 9 Zulhijjah, dalam waktu Wukuf.
  • Wukuf di Arafah — Rukun
  • Sudah berniat Haji.
  • Berada dalam keadaan sedar dan layak beribadah.
  • Berada dalam kawasan Arafah pada waktu Wukuf walaupun seketika.
  1. Masuk ke kawasan Arafah
  2. Melaksanakan Wukuf
  3. Memperbanyak doa dan zikir
  4. Bergerak ke Muzdalifah
Muzdalifah Malam selepas Arafah Malam 10 Zulhijjah, selepas pertengahan malam hingga sebelum terbit fajar.
  • Mabit di Muzdalifah — Wajib
  • Mengutip anak batu — Sunat
  • Berada dalam kawasan Muzdalifah walaupun seketika.
  • Berada selepas pertengahan malam 10 Zulhijjah hingga sebelum terbit fajar.
  1. Bergerak dari Arafah
  2. Mabit di Muzdalifah
  3. Berdoa dan berzikir
  4. Bergerak ke Mina
Mina Hari-hari Mina
  • 10 Zulhijjah: Melontar Jamrah Kubra dan bergunting/bercukur bermula selepas pertengahan malam.
  • Malam 11 dan 12 Zulhijjah: Mabit di Mina; malam 13 bagi jemaah Nafar Thani.
  • 11, 12 dan 13 Zulhijjah: Melontar tiga Jamrah bermula selepas fajar pada hari berkenaan.
  • Melontar Jamrah Kubra — Wajib
  • Bergunting/Bercukur — Rukun
  • Mabit di Mina — Wajib
  • Melontar tiga Jamrah — Wajib
8 Syarat Sah Melontar
  1. Melontar dalam waktunya.
  2. Melontar dengan batu.
  3. Melontar dengan tangan.
  4. Melontar dengan gaya melontar.
  5. Melontar dengan 7 biji batu bagi setiap Jamrah.
  6. Melontar satu persatu, bukan sekaligus.
  7. Melontar dengan tujuan semata-mata untuk melontar.
  8. Melontar sehingga batu masuk ke dalam takungan Jamrah.
3 Syarat Sah Bergunting/Bercukur
  1. Dilakukan pada waktunya, iaitu selepas pertengahan malam 10 Zulhijjah.
  2. Rambut yang dipotong ialah rambut di kepala.
  3. Menanggalkan sekurang-kurangnya tiga helai rambut.
Syarat Sah Mabit di Mina
  • Berada dalam kawasan Mina melebihi separuh malam pada malam berkenaan.
  • Mabit pada malam 11 dan 12 Zulhijjah; malam 13 bagi jemaah Nafar Thani.
  1. Melontar Jamrah Kubra
  2. Bergunting/Bercukur
  3. Mencapai Tahallul Awal
  4. Bermalam di Mina pada malam 11 Zulhijjah
  5. Melontar 3 Jamrah pada 11 Zulhijjah (Ula, Wusta dan Kubra)
  6. Bermalam di Mina pada malam 12 Zulhijjah
  7. Melontar 3 Jamrah pada 12 Zulhijjah (Ula, Wusta dan Kubra)
  8. Bermalam di Mina pada malam 13 Zulhijjah bagi Nafar Thani
  9. Melontar 3 Jamrah pada 13 Zulhijjah (Ula, Wusta dan Kubra) bagi Nafar Thani
Makkah Penyempurnaan Haji Selepas selesai amalan utama yang berkaitan di Mina.
  • Tawaf Ifadah — Rukun
  • Saie Haji — Rukun
8 Syarat Sah Tawaf
  1. Menutup aurat.
  2. Suci daripada hadas besar dan kecil.
  3. Suci badan, pakaian dan tempat Tawaf daripada najis.
  4. Bermula dan berakhir pada sudut Hajar al-Aswad.
  5. Kaabah berada di sebelah kiri dan berjalan ke hadapan.
  6. Tawaf di dalam Masjid al-Haram dan di luar Kaabah, Hijr Ismail serta Syazarwan.
  7. Mengekalkan niat Tawaf.
  8. Cukup tujuh pusingan dengan yakin.
6 Syarat Sah Saie
  1. Dilakukan selepas Tawaf yang sah.
  2. Bermula di Safa.
  3. Melalui laluan Saie yang ditetapkan.
  4. Mengekalkan niat Saie.
  5. Tamat di Marwah.
  6. Cukup tujuh pusingan dengan yakin.
  1. Tawaf Ifadah tujuh pusingan
  2. Saie Haji tujuh pusingan dari Safa dan berakhir di Marwah
  3. Mencapai Tahallul Thani
Dengan sempurnanya kesemua amalan di Miqat → Arafah → Muzdalifah → Mina dan Makkah, maka jemaah telah sempurna melaksanakan ibadah Haji. Alhamdulillah. Semoga beroleh haji yang mabrur.

Teruskan Pembelajaran Haji

Setelah memahami perjalanan asas Haji, uji semula kefahaman melalui aktiviti interaktif Haji Quest.

Uji Kefahaman — Haji Quest Terokai Bahan Haji Kembali ke Utama

Haji Quest ialah aktiviti uji minda interaktif untuk mengukuhkan kefahaman selepas mempelajari perjalanan asas Haji.